Tricaster Studio – Taþýnabilir Televizyon Stüdyosu

VideoToaster, Tricaster gibi, video üretim ve yayýn sürecinin, baþarýlý ürünleri hakkýnda Türkçe kaynak bulmak çok kolay deðil. Kýsa sürede büyük baþarý saðlamýþ ve onlarca ödülle, kendini ispatlamýþ olan Tricaster hakkýnda ne kadar bilgi verirsek, sistemin avantajlarýndan o kadar çok kiþinin faydalanacaðýný, bunun herkesin yararýna olacaðýný düþünüyorum. Bu nedenle bu yazýda, elimden geldiðince sizlere Tricaster Studio ürününden bahsetemeye çalýþacaðým.

Tricaster Nedir?
Ürünü geliþtiren NewTek’in tanýmlamasýyla, Tricaster için ”taþýnabilir canlý prodüksiyon sistemi” diyebiliriz. Bir baþka ifadeyle, yanýnýzda taþýyabileyeceðiniz, televizyon stüdyosu demek çokta abartý olmayacaktýr. Bu sistemi kullanarak, bir televizyon stüdyosu gibi, farklý kaynaklardan gelen videolar arasýnda geçiþler yapabilir, realtime efektlerle görüntüleri süslüyebilir, üzerine yazýlar, grafikler, logo basabilir, tüm bunlarý yaparken elde edilen sonucu ayný anda internetten (internet TV vs.), projeksiyon cihazýndan (sunumlar için) ve verici üzerinden yayýnlayabilir, hatta ayný anda sistemin Sabit Diskine kayýt edebilirsiniz (daha sonradan kurgulama ve banttan yayýn için). Ýhtiyacýnýz olan ses mikseri, vectorscope, karakter jeneratörü, VTR, internet yayýný için encoder, realtime kurgu (video montaj), harici grafik giriþi ve hatta realtime chroma key (bluebox), hepsi Tricaster kutusunun içindedir.

Tricaster, Tricaster Pro ve Tricaster Studio
Tricaster dikkat ederseniz, çok farklý amaçlarla kullanýlabilecek bir cihaz. Bazýlarý bu sistemden canlý yayýn aracý olarak faydalanýyor. Çünkü, koskoca bir araçta yer alacak birçok bileþen, sistemin içinde. Bisikletle, motosikletle bile canlý yayýn aracý yapabilirsiniz. Bazýlarý sunum, gösteri (ve hatta düðünlerde)  birkaç kamerayla o anda hem projeksiyona çýkýþ, hem de kayýt amacýyla kullanýyor. Bazýsý internet Televizyonu olarak kullanýrken, Kapalý devre TV yayýný (özellikle oteller için) kullananlarda gün geçtikçe artýyor. Farklý kullaným alanlarýna yönelik, farklý ihtiyaçlar, bu sisteminde zaman içerisinde farklý modellerinin ortaya çýkmasýna sebep oldu. Tricaster modeli, ilk model olmasý sebebiyle, sadece composite ve Svideo giriþ çýkýþ sunuyordu. Cihazýn yayýn araçlarýnda ve TV stüdyolarýnda kullanýmý artýnca, component giriþ çýkýþ saðlayan pro sürümü piyasaya sürüldü. Bu iki ürünün kasalarý birbirine benzemekte ve toplamda sadece 4.5 kilodur. En son piyasaya sürülen Tricaster Studio ise, bu iki üründen çok daha fazla giriþ çýkýþ özelliði sunmasý yaný sýra, sanal stüdyo ve yayýncýlýkta kullanýlabilecek birçok geliþmiþ özelliði barýndýrmaktadýr. Bu ürünün kasasýda, kullanýcý arayüzüde diðer modellerden farklýdýr. Teknik özellikleri ve bu üç ürünün karþýlaþtýrmasý için NewTek sayfalarýna bakabilirsiniz.

Tricaster, Tricaster Pro ve Tricaster Studio

Tricaster Studio Kullanýcý Arayüzü
Bir sistemin tercih edilebilmesi için, sunduðu özellikler ve fiyatý kadar, en önemli unsurlardan bir taneside kullanýcý etkileþimindeki baþarýdýr. NewTek firmasý analog videodan, masaüstü videoya geçiþte üstlendiði köprü görevini, eski sistemlere alýþmýþ, kullanýcýlarýnda rahat edebileceði arayüzler tasarlayarak en güzel þekilde baþarmýþtýr. Bu Amiga’da yayýnlanan ilk video Toaster’da olduðu gibi, günümüzde kullandýðýmýz VideoToaster, Tricaster sistemlerinde de aynen korunmuþtur. Çok geniþ bir çevre tarafýndan kabul görmesinin (kiliselerden, okullara, TV istasyonlarýndan, þirket içi eðitim projelerine kadar) en önemli etkenlerinden bir tanesi, süphesiz kullanýcý arayüzüdür. Kullanýcý arayüzü, diðer bilgisayar yazýlýmlarýnda olduðu gibi menülerde dolaþtýðýnýz, özellikleri aramakla uðraþtýðýnýz yapýdan çok çok uzakta, gerçek cihazlarýn ekrana yerleþtirilmiþ, görünümlerine sahiptir. Stüdyodaki VTR, Monitor, Vectorscope ya da resim masasý nasýlsa, Tricaster arayüzünde de ayný þekilde yer almaktadýr. Bilgisayara çok uzak biri bile bu sistemi çok kolay bir þekilde kullanabilir.

Tricaster Studio Kullanýcý Arayüzü

Tamam itiraf ediyorum Yukarýdaki arayüzü görünce, bir an uçak kokpitinde olduðunuzu sanmýþ olabilirsiniz. Ama bir televizyon stüdyosundaki tüm özellikleri size sunmanýn en makul ve kolay yolu böyle bir arayüzden geçiyor. Hatta TV stüdyosunda sahip olamayacaðýnýz kadar da kolay bir þekilde… Mesela bir plandan (kameradan) diðerine geçeceksiniz. Bu durumda ses mikserinde ses seviyelerinin ayarlanmasý gerekir ve normalde bunu stüdyoda farklý kiþiler yaparlar. Ama bu sistemde sizin önceden ayarladýðýnýz planlar için ses mikseri, switcher üzerinden görüntülerde geçiþlerde otomatik olarak ayarlanan konuma geçer. Tabii ki, istediðiniz gibi müdahale edebilirsiniz. Ama buna ne gerek var ki? Diyelim ki haber spikeriniz ya da yapýlan tanýtým ya da sunumda, farklý videolar, konuþmacýnýn cümlesinin bitmesiyle baþlamalý ve durmalý. Bunun için VTR’lere elle müdahale etmenize gerek kalmaz. Cue In özelliðiyle VTR’ler yine otomatik olarak çalýþmaya ve bitiþte bir sonraki videonun baþýna gidip beklemeye ayarlanabilir. Size düþen sadece Klavyenin boþluk (space) tuþuna basmaktýr. Kýsacasý bu gerçektende bir stüdyoda bulamayacaðýnýz rahat kullanýmý size sunar. Arayüzü biraz anlatýnca sizde, uçak kokpitinde olmadýðýnýzý, yayýn yapmanýn aslýnda ne kadar kolay olabileceðini göreceksiniz.

Yukarýdaki resimde de görüldüðü gibi arayüzü üç kýsma ayýrmak mümkündür. En üst kýsýmda vectorscope dahil, kaynaklarýmýzý izlememizi saðlayan sanal monitörler, hemen altýnda kaynaklar arasýnda geçiþi saðlayan kýsým ve en alt kýsýmda, sanal VTR’leri, diðer bilgisayar ekranlarýný yayýna  verirkenki ayarlamalarý, ses mikseri ve sanal stüdyo özelliklerinin ayarlandýðý Setup & Audio kýsmý yer almaktadýr.

Arayüzün hemen üst kýsmýnda üç sekme yer almaktadýr. Live Production, Capture Media ve Edit Media. Ýsimlerinden de anlaþýlabileceði gibi Live Production kýsmý canlý üretim süreciyle ilgili bölümdür. Yani realtime olarak farklý kameralar arasý geçiþ, dahili VTR’den video oynatmak, üzerine yazý logo bindirmek, harici bir bilgisayardaki sunumu yayýna sokmak, ses, görüntü düzenleme ve efektleri, realtime chroma key, sanal stüdyo vb. özellikleri kullanabildiðiniz kýsýmdýr. Capture Media ise, canlý üretimde olsun, kurguda olsun kullanýlacak video klipleri, sesleri yakalayýp, sisteme kayýt ettiðimiz kýsýmdýr. Edit Media ise NewTek’in bir baþka ürünü olan Speed Edit’dir. Bu ürün realtime olarak video kurgu (montaj) yapmanýzý saðlar. Speed Edit ya da Edit Media kýsmý üzerinde ilerde durmayý düþündüðümden, bundan sonraki bölümde Live Production kýsmýna eðilmeyi planlýyorum.

Arayüzün en önemli kýsmý yukarýda gördüðünüz ve TV stüdyolarýnda resim masasý olarak adlandýrýlan kýsýmdýr. Switcher bölümü 6 dýþ kaynak (6 video giriþ), ve 4 içsel kaynaðýn (iVGA, Playlist1, Playlist2, BG) seçildiði kýsýmdýr. Live satýrýnda yer alan kaynak yayýna giderken, Effect ve Preview satýrlarýndaki kaynaklar farklý efektler ya da ön izleme için kullanýlýr. Bir yayýn ya da canlý performans gerçekleþtireceksiniz. Bu durumda kameralarýnýzý 6 dýþ kaynaða girersiniz. Tabii ki daha önceden hazýrlanmýþ ve Tricaster’da sýralanmýþ video klipleride oynatmak isteyebilirsiniz. Bu durumda oynatacaðýnýz klipleri, Sanal VTR olarak adlandýrdýðýmýz DDR’lara sýralayýp, Playlist1 ve Playlist2 olarak adlandýrýlan kaynaklardan seçebilirsiniz. Yayýn sýrasýnda ya da canlý performans sýrasýnda baþka neye ihtiyacýmýz olabilir? diye düþündüðümüzde aslýnda bu kaynaklar çoðu zaman yeterli olacaktýr. Ama mesela bir sunum yapýlýyor ve konuþmacý bilgisayarýndaki powerpoint ya da excel tablosunun projeksiyona verilmesini istedi. ya da kamuoyu araþtýrmasý yapmak için, yaptýðýnýz anketin sonuçlarýný baþka bir bilgisayarda arkadaþlar hazýrlýyorlar. Grafiklerini oluþturdular ve gerektiðinde sizin grafikleri yayýna sokmanýz gerekiyor. Bu durumda iVGA özelliði devreye girer. Tricaster’a aðdan (evet yanlýþ yazmadým – network’den) baðlanmýþ bir bilgisayarýn ekranýný direkt olarak yayýna verebilirsiniz. Hatta bir bilgisayarlada sýnýrlý deðilsiniz, networkte yer alan bilgisayarlardan istediðinizi seçip yayýna verebilirsiniz.
Bazen hýzlý bir þekilde, arka zemin görüntüsüne ihtiyacýnýz olabilir. Bu tür arka zeminleride BG sütunundan seçebilirsiniz. Kýsacasý yayýna sokmak için canlý kaynaklarýmýz, Tricaster’da sýralanmýþ 2 farklý playlistimiz, harici bilgisayar ekranlarý ve arkazeminlerimiz hazýr demektir. Bu kaynaklar arasýnda geçiþi saðlayan kýsým ise T-Bar bölümüdür.

T-Bar kolunu hareket ettirmenizle yukarýdaki resimde görüldüðü gibi, bir kaynaktan diðerine geçiþ gerçekleþir. T-Bar’da yer alan Auto tuþuyla, kolu hareket ettirmeden geçiþi, Take ile Cut yani anýnda geçiþi saðlarsýnýz. Geçiþ sýrasýnda kullanacaðýnýz DVE (Digital Video Effects) T-bar’ýn hemen saðýnda Transition Banks kýsmýndan seçilebilir. Yaklaþýk olarak birbirinden güzel 500 DVE ile kaynaklar arasýnda geçiþ yapabilirsiniz. Bu geçiþ efektlerinin bazýlarý 2D bazýlarý 3D efektlerdir. Geçiþ Efektleriyle ilgili en güzel özellik ise, sizin bu tür geçiþ efektlerini hazýrlayýp, kullanabilmenizdir. Evet yanlýþ okumadýnýz, 3D ve 2D DVE’leri kendi programýnýza, yapacak olduðunuz sunuma uygun olarak hazýrlayýp, istediðiniz zaman Realtime olarak kullanabilirsiniz.

DVE’lerden bir kýsmýný görüyorsunuz.

Günümüz yayýncýlýðýnda olmazsa olmaz özelliklerden bir taneside KJ (karakter jeneratörü) kullanarak, çeþitli yazýlar ve grafikle görüntüyü zenginleþtirmektir. Overlay kýsmýndan bu tür yazý ve grafikleri görüntünün üzerine bindirmeniz mümkündür. Sistem çok pratik ve güçlü Title özelliðine sahiptir. Size sunulan hazýr templatelerden (isterseniz kendinizde hazýrlayabilirsiniz), seçip, þablonda düzenlemeleri anýnda yapabilirsiniz. Overlay kýsmýndan bindirilecek logo, yazý vb. DVE’lerinde üzerine bineceði için, farklý kaynaklar arasýndaki geçiþten etkilenmez ve her zaman en üstte kalýr.

Upstream Efektler (Sanal Stüdyo)
Buraya kadar yazdýklarým aslýnda Tricaster, Tricaster Pro ve Tricaster Studio’nun hemen hemen ortak özellikleri. Kaynak sayýsý ve özellikleri farklýlýk göstermekle birlikte bu üç üründe bunlarý saðlýyor. Tricaster Studio hem daha fazla kaynak giriþine izin veriyor, hem içerdiði sanal VTR sayýsý diðerlerinden fazla. Bunun yaný sýra en büyük farklýlýðý ise, Upstream Efektlerde yer alýyor. Upstream efekt kavramý teknik olarak tam olarak neyi ifade ediyor, açýklamak biraz zor olabilir. Ama önceden kaynaklarýmýza bir efekt uygulamadan direkt olarak saf haliyle kullanabiliyorduk. Tricaster Studio (VideoToaster 5) ile, upstream Efekt kavramý geldi ve kaynaklarýmýz efekt uygulanarak, kullanýlabiliyor. Baþka bir deðiþle, her video kaynaðýna artýk efekt uygulayýp, kaynak olarak seçebiliyoruz. Bu sanal stüdyo dahil olmak üzere birçok yeni uygulamanýn elde edilmesini saðladý. Böylece mesela bir sanal stüdyodan, bir baþka sanal stüdyoya geçiþ yapabiliyoruz. Çünkü her kaynak farklý olarak efektlenebiliyor. TV’lerde çokça kullanýlan ve kelebek olarak ifade edilen etkiyide elde etmek bu sayede çok kolay oluyor.

Sanal Stüdyo özelliðine gelince, açýkçasý sistem elimize geçmeden önce, bunun VT’de ve Tricaster’da yer alan realtime ChromaKey uygulamasýnýn yeniden paketlenmiþ hali olduðunu düþünmedim deðil. Tricaster Studio Beta sürümü elimize geçtiðinde, bunun sandýðýmýzdan çok daha iyi bir özellik olduðunu gördük. Genel olarak bahsedecek olursak, sistem otomatik büyütme küçültme yapýyor ve kameranýn gördüðü nesneyi, sanal stüdyoda uygun yere yerleþtiriyor. Bu sayede mesela bir sanal stüdyoda 3 farklý kamera açýsý türünden etkiler elde edilebiliyor. Farklý sanal stüdyolar arasýnda geçiþte mümkün ve sanýrým en güzel özelliklerden biri, sanal stüdyonuzdaki ekranlara, farklý bir kaynaðý yerleþtirebilmeniz.

Sistemin en etkileyici yönüyse, yansýma, kýrýlma, gölge gibi etkileri realtime olarak gerçekleþtirmesi. Yukarýdaki resimde Sunucunun gölgesi ve masadan yansýyan görüntüsüne dikkatinizi çekerim. Ayný þekilde ekranda yer alan Tren görüntüsü bir baþka kaynak ve bu kaynakta hem masada yansýyor ve hem de masanýn üzerindeki bardakta kýrýlýyor. Bu küçük ama önemli unsurlar, sanal stüdyonun gerçekçiliðini çok etkiliyor ve bir anda gerçek bir stüdyoda yayýn yapýldýðý hissini uyandýrýyor. Oysa tüm bunlar, arka zemini yeþil (mavi) olan, oldukça dar bir alandan baþka bir yerde gerçekleþmiyor. Hatta farklý açýlar seçilerek, mekanýn çok daha derin ve etkileyici görünmesi bile saðlanabilir.

Tricaster Studio’da yer alan daha bir çok özellik olmasýna karþýn, açýkçasý ben yazmaktan biraz yoruldum Sizde okumaktan sýkýlmýþ olmalýsýnýz. Aþaðýda bir takým videolarý izlemeniz için ekliyorum. Videolardan Tricaster/Tricaster Pro ve Tricaster Studio hakkýnda birçok konuyu izlemeniz mümkün. 22-25 Kasým 2007 tarihleri arasýnda, düzenlenecek olan 11.Uluslarasý Uydu Ýletiþimi, Kablo, Yayýncýlýk ve TV sektörü Fuar ve Konferansýna katýlýrsanýz, AGF Multimedia, standýna uðramanýz durumunda, sistemi canlý olarak kullanma ve deneme þansýna sahip olabilirsiniz. Yine AGF Multimedia sitesinde Tricaster’ýn özelliklerine ayrýntýlý olarak deðinilmiþtir. Sistem hakkýnda aklýnýza takýlan soru ve sorunlarýnýzý bu baþlýða yorum olarak iletirseniz, cevaplamaya çalýþýrým. Þimdilik hoþça kalýn…

[Youtube]tIKCLbsI1AI[/Youtube]
NewTek tanýtým videosu

[Youtube]BEIn4uyEySA[/Youtube]
NewTek tanýtým videosu 2 (Philip Nelson)

[Youtube]iHXhDdOGdZw[/Youtube]
SkyNews Haberlerde Tricaster tanýtýmý

[Youtube]rT3ZNGavhc8[/Youtube]
Tricaster tanýtýmý

[Youtube]QHd8tASs9zs[/Youtube]
Dave Sweeney Tricaster tanýtýmý

[Youtube]te_wknOovbE[/Youtube]
NewTek Tricaster Studio tanýtýmý